Artur Gac, Interia: Zazwyczaj waży pan słowa, ale domyślam się, że wobec skandalu, który z powodu technologicznego dopingu u Norwegów wybił na mistrzostwach świata, chyba nawet panu trudno o delikatny dobór słów?
Robert Mateja, były skoczek narciarski: - Rzeczywiście, trudno gryźć się w język. To jest karygodne. Jawnie było widać, na czym Norwegowie dali się złapać. Wiadomo, że tutaj każdy kombinuje. Każdy kombinuje, by być jak najlepszym. Mam takie przeświadczenie, że niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kto jest bez winy. Tam wszyscy kombinują, wszyscy. Od tych najmniejszych nacji, po te największe. Wiadomo, że największe mają na to fundusze, serwismenów i od tego ludzi. Norwegów po prostu złapali, okazali skruchę, ale inne nacje też na pewno coś miały. Tutaj wystarczy podać przykład kombinezonów, gdzie na gołe oczy było widać, że najlepsi mieli je nieregulaminowe i nieprzepisowe. Jednym słowem za wielkie. FIS musi coś z tym zrobić, chociaż oni są bardzo oporni. A powinni zrobić takie kombinezony, jak do narciarstwa alpejskiego, czyli obcisłe. Jest jeszcze opcja, by te paski czy gumki w butach zlikwidować, bo to powoduje, że zawodnik naciągnie się u góry, a później puszcza pasek, co powoduje, że zyskuje powierzchnię nośną.
Powiedział pan wprost, że Norwegowie dali się złapać, ich zachowanie jest karygodne, ale tak naprawdę wszyscy kombinują. Gdyby tak było, to bogatsi pewnie w bardziej wyrafinowany sposób, a biedniejsi szukając prostszych metod. Chce pan powiedzieć, że Polacy też kombinują?
- Na swój sposób na pewno też. Przecież ileś lat temu była historyjka, gdy w Pucharze Świata w Willingen Kamil Stoch, otwiera się w nowym oknie dostał dyskwalifikację w konkursie drużynowym. A wcześniej był Puchar Świata w Zakopanem. Tam nie było żadnych kombinacji, tylko po prostu Kamil miał obszerniejszy kombinezon. Kontroler to widział, ale go nie zdyskwalifikował. Później na pytanie dlaczego tego nie zrobił, powiedział, że nie chciał, żeby kibice wynieśli go z kontenerem na Krupówki.
To także była próba, ze strony polskiej kadry, nagięcia przepisów?
- Nagięcia może nie, bo teraz każdy tak kombinuje-nie kombinuje. Po prostu każdy ma obszerniejszy kombinezon i przejdzie kontrolę albo nie. Wszystko zależy od tego człowieka, jednego i jedynego, który za to odpowiada (Christian Kathol - przyp.). Czasami dostanie się upomnienie, tak zwaną żółtą kartkę i wtedy już wkłada się taki kombinezon, który miałby być okay. Chociaż on nigdy nie jest okay, bo nawet można zapytać się każdego z tego środowiska. Gdyby chcieć, to każdy zawodnik jest do dyskwalifikacji.
Adam Małysz, otwiera się w nowym oknie też stawia sprawę szczerze i w rozmowie z Interią, komentując aferę wokół Norwegów, powiedział takie zdanie: "Wszyscy kombinują i próbują czegoś nowego, ale w ramach przepisów, otwiera się w nowym oknie".
- Noooo, umówmy się, w ramach przepisów... (uśmiech). Tutaj po prostu ktoś nagrał ten filmik. A gdyby nie było nagrania i nie byłoby takich twardych dowodów, to na pewno nic by się nie stało. Natomiast teraz zacznie się tak, że każdy każdego będzie "chamsko" szpiegował - co, gdzie i jak robi. Aferę potęguje fakt, że doszło do tego na głównej imprezie dwulecia. Tu zapewne ktoś dostał cynk, że taki proceder u Norwegów ma miejsce, zaczaił się i nagrał. Norwegowie teraz pewnie plują sobie w brodę, że byli na mało ostrożni.
Dał pan do zrozumienia, że FIS jest za słaby, by podjąć bardzo mocne i niepopularne decyzje. Bo tak naprawdę co powinien zrobić?
- Trudno mi powiedzieć, od tego są ci ludzie. Co rok zbiera się komisja sprzętowa, ale rzadko ma dostateczne poparcie. Jak na przykład w przypadku kombinezonów, by były bardziej obcisłe. Może by to śmiesznie wyglądało, ale popatrzmy na skoki wstecz. Wtedy dało się w takich kombinezonach skakać. Nawet ostatnio rzucił mi się w oko film, gdy Kamil zdobywał tytuł mistrza olimpijskiego w Soczi. Proszę zauważyć, jakie tam były kombinezony. Tu jest wymówka, że będzie to niebezpieczne, ale czy ja wiem? Albo te paski, o których wspomniałem. W czasach mojej kariery nikt ich nie zakładał pod buty i też było okay. Myślę, że tam ktoś ma w tym interes, a wiadomo, że im więcej kombinezonów się szyje, tym więcej materiału się sprzeda. I tak dalej, i tak dalej...
Byłby pan zwolennikiem, aby kara w przypadku Norwegów - nawet zakładając, że akurat oni mieli pecha, bo dali się nagrać - była potężna? To znaczy czy powinni, aby każdy kilka razy zastanowił się nad kombinowaniem w przyszłości, zostać pozbawieni miejsc na podium w całym sezonie?
- Myślę, że Norwegowie są za mocni w FIS, by taka decyzja została podjęta. Gdyby to dotyczyło jakiejś słabszej nacji, to pewnie dla przykładu by to zrobiono. Uważam, że ta sprawa ucichnie, choć na pewno jakieś konsekwencje będą podjęte, lecz nie aż takie radykalne. Ten kraj rządzi w tym sporcie, więc pewnie będzie kalkulacja, że gdyby Norwegia, otwiera się w nowym oknie odwróciła się od skoków, to będzie ciężko. Natomiast zgadzam się z panem, że coś takiego powinno być, czyli radyklane decyzje. To z pewnością byłaby nauczka dla innych i wszyscy być może staliby się bardziej uczciwi. Albo by się lepiej pilnowali.
Pertile zdruzgotany. "To jeden z najczarniejszych dni w historii skoków", otwiera się w nowym oknie
A no właśnie... Kiedyś głośnego wywiadu udzielił mi Przemysław Saleta, były pięściarz, który perorował, że walka z dopingiem na poziomie sportów olimpijskich wcale nie owocuje pełną uczciwością w sporcie, bo złapać dają się - jak powiedział - najgłupsi i najbiedniejsi.
- Myślę, że tak w istocie jest. Sport przypomina wojnę w tym sensie, że tutaj człowiek też łapie się wszelkich sposobów, by przechytrzyć przeciwnika. Wielu jest kolegami, a nawet przyjaciółmi, a na arenie sportowej traktują się jak przeciwnicy i wojują, bo każdy z każdym chce wygrać. Są tacy ludzie, którzy przeznaczyliby każde środki, by zdobyć medal i wygrać zawody. Popatrzmy na inne sporty, typu kolarstwo czy niektóre biegi. W środowisku sportowym niejawnie mówi się, że do pewnych rezultatów nie ma szans dojść bez wspomagania. Może w skokach wspomaganie farmaceutyczne nie działa, ale technologicznie już widać, że tak.
- Mam takie przeświadczenie, że niech ten pierwszy rzuci kamieniem, kto jest bez winy. Tam wszyscy kombinują, wszyscy. Od tych najmniejszych nacji, po te największe. Wiadomo, że największe mają na to fundusze, serwismenów i od tego ludzi. Norwegów po prostu złapali
Od czasów tamtej rozmowy z Saletą walka z dopingiem z pewnością jest o wiele bardziej skuteczna, można wpaść choćby na śladowej ilości leku, czego niedawno doświadczyła Iga Świątek, otwiera się w nowym oknie. Emerytowany pięściarz wtedy twierdził, że jemu osobiście wcale nie wydaje się, że ściganie za doping jest wyrównywaniem szans w sporcie, a raczej działaniem w drugą stronę. "Wszystko sprowadza się do tego, czy ktoś ma pieniądze, by mieć dostęp do środków, które są niewykrywalne, czy stać go jedynie na takie substancje, które są demaskowane na kontrolach antydopingowych" - argumentował.
- Rozumiem, co miał na myśli. Z drugiej strony, gdyby nawet tak miało być, to również nie wygrywałby ten najlepszy, tylko ten, którego stać by było na najlepsze wspomagacze. A więc najbogatsi i najmądrzejsi znów byliby górą. Ja złotego środka nie widzę, na pewno trzeba powstrzymywać ten proceder i szukać sposobów, aby sport w jak największym stopniu był rywalizacją fair-play. Jednak nie łudzę się, zawsze niektórzy będą próbowali czegoś, czym będą w stanie przechytrzyć przeciwnika.
Wybiła afera wokół Norwegów, ale jak zobaczyłem 2 marca na średniej skoczni w Trondheim Karla Geigera na belce startowej w kombinezonie, który w okolicach pasa wyglądał jak napompowane koło ratunkowe, łapałem się za głowę. To niemożliwe, że nic go nie spotkało, a zajął 4. miejsce.
- No tak. A gdy wokół tego zrobił się szum, to już na dużej skoczni ten gość nie istniał. Jak widać, ta kontrola jest różna. Od tego jest tylko jeden człowiek, który nawet może się pomylić. Podobnie jak komputer, bo weźmy teraz te przeliczniki za belkę i wiatr. Nie mówmy, że one są sprawiedliwe. Ale sędziowie mają problem z głowy, FIS też ma go z głowy. Chcesz się kłócić? To idź do komputera.
Często widać, że ten system po prostu jest dalece nierekompensujący to, co w danej chwili dzieje się na skoczni. A ponadto te pochopne ruchy z wysokością belki, po jednym dalekim skoku. Podczas gdy przy kolejnym warunki już nie są takie sprzyjające, a doliczone punkty w pełni nie oddadzą tego, co traci się począwszy od niższej prędkości na rozbiegu.
- Sto procent zgoda. Czasami karci się w ten sposób zawodników, a do tego wszystko stało się nieczytelne. Skoki tracą na popularności, stając się coraz cięższe do oglądania i niezrozumiałe. I kibice odchodzą od tego sportu.
Nie ma się czemu dziwić. Człowiek patrzy jak na czarną magię, kiedyś można było w ciemno wskazywać lokaty po kolejnych skokach, a dziś do końca nie ma pewności, co wyjdzie z przeliczników.
- Dokładnie tak. No przecież to widać po samych zawodnikach, którzy po skoku w napięciu wyczekują, co za chwilę się okaże. Bywają tacy, którym udzieli się radość tuż po, patrzą, a tu jakieś kiepskie miejsce. I wtedy robi się głupio, a czasami nawet podśmiewają się koledzy.
Już nawet nie chcę pana pytać o całościowy wynik Polaków na MŚ, skupmy się na skokach. To dla pana ogromne rozczarowanie? Kręci pan głową z niedowierzaniem, co dzieje się z naszą kadrą?
- No nie, mniej więcej to przewidywałem. W przekroju całego sezonu widzieliśmy, że nie idzie. Sztab jak najbardziej się starał, by jakoś to poszło, ale się nie udało. Trudno, trzeba zakasać rękawy i wziąć się do roboty. Coś wymyślić i iść do przodu. Na początku sezonu, do Turnieju Czterech Skoczni, Słoweńcy byli na podobnym poziomie, a teraz cieszą się z mistrzostwa świata. Ten przykład pokazuje, że da się zrobić jakościowy skok.
W jaki sposób?
- Nie powiem w jaki, bo sam tego nie wiem. Teraz prezydium, zarząd i prezes muszą usiąść, by coś mądrego i konkretnego wymyślić. Wymawiają się, że nie mamy młodzieży, a ja z tym się nie zgodzę. Jest zdolna młodzież, do kadry A było wziętych trzech juniorów i to bardzo mocnych, czyli Jasiek Habdas, Tomek Pilch i Kacper Juroszek. Co roku są podsyłani tacy zawodnicy, może nie w super skali, ale 2-4 dochodzi do takiego poziomu.
Zobacz również:
Ale co dzieje się później? Scenariusz niestety się powtarza, że ci najzdolniejsi są w stanie wysłać jeden czy dwa mocne sygnały, ale nie potrafią przebić się jak rówieśnicy w innych nacjach i robić furorę w młodym wieku w Pucharze Świata.
- Weźmy Olka Zniszczoła, który x lat temu po mistrzostwach świata juniorów pojechał na Puchar Świata i od razu zajął ósme miejsce. W tamtym czasie chłopaki zdobyli też podium w drużynówce w Lahti. Później niedobrze się dzieje... Moim zdaniem, a zwraca na to uwagę także dużo innych ludzi, tracimy mocnych juniorów, bo jest problem gdy kończą szkołę. Nie potrafimy przytrzymać ich dwa-trzy lata, by doszli do wyników w seniorach, które przekują się na stabilizację finansową.
Jaka jest rzeczywistość?
- Chłopak ma 19-20 lat i żadnego wsparcia finansowego, a coś trzeba robić. Patrzy na kolegów, swoich rówieśników, których dzięki innej pracy stać wyjechać na wakacje. W ten sposób pojawia się frustracja i narasta niechęć. A jeśli przestajesz o siebie dbać, to poziom automatycznie idzie w dół. I wtedy kończą. Dawniej, jeszcze w moim przypadku, była zasadnicza służba wojskowa, a teraz w naszej dyscyplinie to jakoś zanikło, by poszukać etatów w służbach mundurowych. Ja sam miałem pod sobą kilku bardzo zdolnych zawodników, ale jeden mówi mi tak: "trenerze, jak ja nie mam za co przyjechać na trening". A mieszkał sam z mamą. I kurcze, zakończył, a za kilka miesięcy patrzymy, a on wrzuca zdjęcia z atrakcyjnych wakacji. Załapał się do fajnej pracy i już było go stać. A przed tymi, którzy zostali, aż było mi głupio. Nie mieli na paliwo do samochodu, a nawet by zabrać dziewczynę na kawę do jakieś knajpki.
Rozmawiał: Artur Gac
Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: artur.gac@firma.interia.pl














