Nowy system premiowania gry młodych Polaków. ZPRP i Superliga zapowiadają zmiany w przepisach
Polska piłka ręczna przechodzi reformy, które mają wzmocnić jej rozwój na lata. Związek Piłki Ręcznej w Polsce, we współpracy z Superligą sp. z o.o., wdrażają nowy, zintegrowany ekosystem rozwiązań licencyjnych pod hasłem "Inwestujemy w potencjał". Ich celem jest realne premiowanie gry młodych polskich zawodniczek i zawodników, podniesienie standardów szkolenia oraz większe docenienie trenerów pracujących u podstaw.
Na początku maja Związek Piłki Ręcznej w Polsce przedstawił strategię rozwoju na lata 2026-2035, która opiera się na czterech kluczowych filarach: szkoleniu sportowym i organizacji rozgrywek, administracji i rozwoju, promocji i komunikacji oraz budżecie i finansowaniu.
Elementy strategii, związane ze współpracą ZPRP i ligi zawodowej, są spójne także z punktami Strategii Superligi 2030. Kluczowym elementem realizacji obu strategii w obszarze rozwoju rozgrywek oraz wsparcia klubów jest pakiet zmian organizacyjnych proponowanych przez ZPRP wraz z Superligą sp. z o.o. Zakłada on m.in. wprowadzenie regulacji premiujących obecność oraz grę zawodniczek i zawodników młodzieżowych w ramach ORLEN Superligi Kobiet i Mężczyzn.
Naszym głównym celem jest budowa silnych reprezentacji Polski, a droga w tym kierunku prowadzi przez inwestycje w młodzież. Młode zawodniczki i młodzi zawodnicy muszą mieć warunki i możliwość do gry na najwyższym możliwym poziomie, ale też muszą sobie wywalczyć miejsca w kadrach, a nie otrzymywać je poprzez regulacje. Chcemy, aby młodzież dostawała okazję współpracy z najlepszymi trenerami i rywalizacji z najlepszymi zawodnikami w kraju, co ma zapewnić im rozwój. Dlatego chcemy premiować kluby, które będą stawiać na młodych zawodników i młode zawodniczki. W kolejnych latach wymogiem będzie także posiadanie silnej akademii szkolącej wychowanków, ponieważ ostatecznym celem jest zachęcenie klubów do wychowywania wybitnych zawodników, którzy w dalszej kolejności będą zasilać kadry narodowe - wyjaśnia Prezes Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Sławomir Szmal.
Nowe rozwiązania stanowią naturalną ewolucję i wielowymiarowe rozwinięcie dotychczasowych regulacji dotyczących krajowych zawodników, koncentrując się na długofalowym rozwoju - przede wszystkim poprzez inwestowanie w szkolenie oraz potencjał polskich zawodników. Działania te mają na celu nie tylko zwiększenie liczby młodych zawodników zdobywających doświadczenie na najwyższym poziomie rozgrywek, ale także wsparcie klubów w budowaniu długofalowej i stabilnej polityki szkoleniowej.
Zmiany będą opierać się na trzech filarach.
FILAR I: Program "Młodzieżowiec U23" i "Pierwszy Trener" (od sezonu 2026/2027)
Jednym z najważniejszych elementów reformy jest program "Młodzieżowiec U23", który ma stanowić strategiczny system premiowy finansowo nagradzający kluby za stawianie na młode talenty. Program ten ma zacząć funkcjonować już od sezonu 2026/2027 i jego łączna pula startowa wyniesie 800 tysięcy złotych (500 tys. dla klubów ORLEN Superligi, 300 tys. dla klubów ORLEN Superligi Kobiet). Kluczowym wskaźnikiem do otrzymania gratyfikacji nie będzie sama obecność młodzieżowca w kadrze, lecz realny czas spędzony na boisku (min. 15% łącznego czasu gry w całym sezonie), dodatkowo premiowany wyższym mnożnikiem w przypadku gry wychowanka (x1,5). Wszystkie kluby, w których młodzieżowcy spędzą na parkiecie min. 15% łącznego czasu gry, będą nagradzane proporcjonalnie. Im większy łączny czas gry młodzieżowców, tym wyższa nagroda finansowa trafi do danego klubu.
Uzupełnieniem tego mechanizmu będzie również wsparcie finansowe dla trenerów pracujących z młodzieżą, która dzięki ich pracy dotarła na najwyższy poziom. Zawodniczka lub zawodnik do 21. roku życia, podpisujący pierwszy kontrakt i debiutujący w ORLEN Superlidze w wymiarze min. 120 minut w danym sezonie, będzie mógł wskazać do dwóch trenerów, którzy mieli największy wpływ na jego dotychczasowy rozwój. Co warto podkreślić, nie będą to mogli być obecni trenerzy klubowi. To rozwiązanie ma podkreślić fundamentalną rolę trenerów pracujących z młodzieżą w procesie szkolenia i motywować do długofalowej, jakościowej pracy u podstaw, a nie obliczonej jedynie na krótkoterminowe wyniki sportowe.
FILAR II: System opłat za licencje zagraniczne (od sezonu 2027/2028)
Wprowadzona zostanie także zasada rynkowej solidarności polegająca na progresywnym systemie opłat za zawodników zagranicznych, przy czym sezon 2026/2027 będzie okresem przejściowym. W tym czasie nowe zasady nie będą jeszcze obowiązywać, co ma dać klubom przestrzeń na dostosowanie nowych przepisów do ich strategii kadrowych.
Od sezonu 2027/2028 wprowadzone zostaną opłaty za licencje dla ósmego i każdego kolejnego zawodnika zagranicznego w klubie. Wszystkie pozyskane w ten sposób środki trafią do specjalnego funduszu projektów szkoleniowych, z którego finansowane będą programy rozwojowe oraz wsparcie dla klubów inwestujących w młodzież. Celem tej zmiany jest większe zaangażowanie klubów w szkolenie oraz budowa kadr opartych w większym zakresie na polskich zawodnikach i zawodniczkach.
FILAR III: System Certyfikacji Akademii
Od sezonu 2027/2028 kluby ORLEN Superligi i ORLEN Superligi Kobiet wejdą w nowy proces licencyjny, którego kluczowym elementem będzie obowiązkowa certyfikacja akademii. Nowe regulacje odchodzą od papierowych deklaracji na rzecz realnych standardów szkoleniowych. Posiadanie pozytywnego audytu i certyfikatu stanie się warunkiem koniecznym, by klub mógł partycypować w podziale środków z finansowego Programu "Młodzieżowiec U23". Ośrodki, które nie zdecydują się na budowanie własnych struktur młodzieżowych, wniosą roczną opłatę solidarnościową w wysokości 50 tysięcy złotych, która w całości zasili ogólnopolski system szkolenia dzieci i młodzieży ZPRP.
Aby uzyskać certyfikat, kluby będą musiały spełnić zestaw twardych kryteriów weryfikowanych przez audytorów. Standardy obejmują m.in.:
- posiadanie spisanej, długofalowej strategii szkoleniowej i wyznaczenie koordynatora procesu,
- zatrudnianie wykwalifikowanej kadry trenerskiej zgodnie z licencjami ZPRP,
- gwarantowany dostęp do odpowiedniej infrastruktury sportowej i bazy treningowej,
- wdrożenie systematycznego monitoringu rozwoju i efektywności treningów zawodników,
- prowadzenie minimum dwóch zespołów młodzieżowych (junior młodszy i junior) liczących co najmniej po 15 zawodników.
Nowością jest także wprowadzenie precyzyjnych wskaźników oceny efektywności. System nie będzie punktował wyłącznie suchych wyników na tablicy, ale przede wszystkim zaangażowanie klubu w rozwój młodych graczy.
Reforma kładzie też nacisk na stworzenie stałego pomostu między młodzieżą, a seniorską piłką ręczną. Przepisy wprowadzają obowiązkową współpracę i spotkania metodyczne sztabów szkoleniowych czy bezpośrednie zaangażowanie trenera pierwszego zespołu w treningi grup młodzieżowych.
System szanuje lokalne realia, dlatego oferuje klubom pełną elastyczność organizacyjną i dwa modele prowadzenia akademii: tryb własny (w strukturach klubu) oraz tryb partnerski, oparty na minimum 3-letniej, realnej współpracy finansowej, kadrowej lub organizacyjnej z lokalnym klubem młodzieżowym.
Wprowadzane zmiany to przemyślany i stabilny model biznesowy dla klubów zawodowych. Został poprzedzony kilkumiesięczną pracą specjalnie powołanego do tego zespołu, którego przedstawiciele dokładnie przeanalizowali uwarunkowania różnych lig, dyscyplin oraz odbyli szereg spotkań oraz konsultacji z przedstawicielami czołowych lig piłki ręcznej, takich jak niemiecka, duńska czy węgierska. Rozmawialiśmy też z przedstawicielami czołowych lig różnych dyscyplin w naszym kraju. Naszym celem jest połączenie krótkofalowych celów sportowych klubów, w tym osiąganie wyników w Europie takich jak gra polskich klubów w Final4 Ligi Mistrzów, z długofalową odbudową pozycji polskich reprezentacji narodowych. Tymi zmianami dajemy też kolejny jasny sygnał dla całego środowiska piłki ręcznej o priorytetach naszej dyscypliny
Przedstawione propozycje zmian podsumowuje I Wiceprezes Związku Piłki Ręcznej w Polsce, Radosław Wasiak: - Odchodzimy od myślenia opartego na limitach i doraźnych rozwiązaniach, a przechodzimy do modelu, w którym inwestujemy w potencjał, czyli przede wszystkim w rozwój polskich zawodników i systemu szkolenia. Chcemy stworzyć spójny mechanizm, w którym kluby inwestujące w młodzież są realnie premiowane, a cała struktura wspiera długofalowe budowanie jakości. Wdrażane zmiany są także częścią długofalowej strategii Związku Piłki Ręcznej w Polsce, w ramach której poprawa jakości szkolenia jest kwestią priorytetową. Naszym celem jest zwiększenie wartości sportowej i rynkowej ligi oraz budowa trwałych fundamentów pod rozwój reprezentacji Polski. Nowy model opiera się na współodpowiedzialności wszystkich uczestników tego systemu, czyli Związku, ligi i klubów. To właśnie współpraca i wspólne poczucie obowiązku mają doprowadzić nas do stworzenia nowoczesnego, efektywnego i transparentnego środowiska rozwoju piłki ręcznej w Polsce.
