Wojciech Kulak, Interia: Skąd się wziął bilard w twoim życiu? Młodzi chłopcy biegają zazwyczaj za piłką.
Wojciech Szewczyk, aktualny mistrz świata w bilardzie w odmianie 10-bil: - Ja również za młodu uwielbiałem biegać po osiedlu. Bramka od drzewa do drzewa i grało się w piłkę. A przygodę z bilardem rozpocząłem jak miałem około dziewięć lat, tak mi się przynajmniej wydaje. Zacząłem jeździć na bilard regularnie, poza tym jak byliśmy z rodzicami na wakacjach to ciągnęło mnie do stołu bilardowego. Interesowało mnie na przykład jak oni rywalizowali wieczorami. Grać lubił zwłaszcza tata. I kiedyś, jadąc przez Warszawę, zobaczyliśmy, że otwiera się klub bilardowy, więc postanowiliśmy tam wstąpić.
Pewnie wtedy poszło jak z płatka…
- Bilard stał się od razu naszym hobby, sposobem na wspólnie spędzanie czasu. Rywalizowaliśmy sobie z tatą, zaczęliśmy przyjeżdżać na jakieś turnieje lokalne. Po kilku miesiącach tata zatrudnił najlepszego gracza tego klubu, wielkiego pasjonata, Jana Grzybowskiego. To był mój pierwszy trener. Zrobiło się trochę poważniej, zacząłem ćwiczyć tę dyscyplinę. Nie planowałem jednak wtedy, że faktycznie stanie się to moją pracą.
Stopniowo jednak pewnie pojawiały się myśli, że można z tego zarabiać na życie?
- Lubiłem zawsze sport, rywalizację, dążenie do celu. I tak właśnie odnalazłem swoją drogę w bilardzie. Zaczęliśmy jeździć na coraz większe turnieje juniorskie. To też była dodatkowa motywacja, bo zacząłem rywalizować na wyższym szczeblu. Dość szybko załapałem się do juniorskiej kadry i pojechałem na mistrzostwa Europy. Jeszcze jako junior zacząłem już całkiem nieźle rywalizować z dorosłymi. Cały czas nie byłem jednak pewny, czy może się to stać moją pracą, dlatego równolegle uczyłem się, studiowałem. Ostatecznie na bilard postawiłem dopiero jako dorosły człowiek, po studiach, dając sobie czas, żeby się sprawdzić czy jestem w stanie się z tego utrzymać.
Bilardziści specjalizują się w konkretnych odmianach? Przykładowo odnosisz największe sukcesy w 10-bil więc bierzesz udział głównie w tej rywalizacji?
- To nie jest tak, że ja startuję tylko w 10-bil. Wszyscy jesteśmy pool bilardzistami, co oznacza, że gramy po na stole tego typu, który było można zaobserwować na mistrzostwach w Wietnamie. I na tym stole rozgrywamy kilka różnych odmian pool bilarda. "Dziesiątka" jest jedną z nich. W ciągu roku są tak naprawdę głównie trzy - "ósemka", "dziewiątka" i "dziesiątka". One wszystkie są równoważne.
Jak wygląda rywalizacja we wspomnianej "dziesiątce", w której niedawno sięgnąłeś po mistrzostwo świata?
- Gramy dziesięcioma bilami oraz białą. Po rozbiciu trójkąta wbijamy je wszystkie po numerach, od jedynki do dziesiątki. Wygrywa ten, kto wbije bilę z numerem dziesięć. Najistotniejsze w tej odmianie jest nie tyle wbijanie bil, chociaż to oczywiście jest nieodzowne, ale kontrola, otwiera się w nowym oknie nad białą bilą w ten sposób, żeby sobie ustawiać ją do następnego strzału. Przykładowo nic nie da mi wbicie samej jedynki, jeżeli potem ustawię sobie trudną dwójkę i się pomylę. Bo wygrywa dopiero ten, kto wbije dziesiątkę.
W bilardzie jest podobnie jak w snookerze, że trzeba wywalczyć specjalną przepustkę, by brać udział w najważniejszych zawodach?
- Wygląda to trochę inaczej. W pool bilardzie jest dość mocno rozwinięta struktura. Z reguły, żeby dostać się na profesjonalne turnieje, to trzeba piąć się w rankingach, za sprawą turniejów rozgrywanych o jeden szczebel niżej. Turnieje rangi europejskiej są zupełnie otwarte. Żeby w nich zagrać, trzeba tak naprawdę mieć tylko licencję federacji narodowej. Przykładowo my mamy Polski Związek Bilardowy, który prężnie działa i wspiera zawodników. I dzięki dobrym wynikom w turniejach rangi europejskiej można zakwalifikować się na pewne turnieje, które są zaproszeniowe. Poza tym są światowe turnieje otwarte. Żeby w nich zagrać, wystarczy uiścić opłatę startową, trzeba dodatkowo poosiadać wspomnianą wcześniej przeze mnie licencję.
Polak z tytułem mistrza świata. Za triumf zarobi fortunę, otwiera się w nowym oknie
Polak znów został mistrzem świata. Przed nim zrobiło to tylko dwóch zawodników
Za tobą perfekcyjne wręcz mistrzostwa świata. Żadne ze spotkań nie zakończyło się w decydującym secie. Rzeczywiście było aż tak łatwo, jak to pokazują suche liczby?
- Oj, nie było gładko. Za mną bardzo wymagający turniej. Ciekawe w bilardzie jest to, że nie dość że mamy sporo odmian, to na dodatek, otwiera się w nowym oknie mamy nie do końca zunifikowany sposób rozgrywania turniejów. W bilardzie dość długo graliśmy po prostu jakiś dystans, powiedzmy do dziewięciu wygranych partii. I ten dystans różni się zależnie od turnieju. Teraz byliśmy świadkami nowinki organizatora zajmującego się mistrzostwami świata. Przeszliśmy na format setowy, tak jak w tenisie. W pierwszych fazach turnieju graliśmy do dwóch wygranych setów, gdzie każdy set jest do czterech wygranych partii. W dalszej fazie graliśmy do trzech wygranych setów, czyli tych partii mogło być dużo.
Faktycznie w pierwszej fazie wygrałem oba mecze 2:0. Następnie w fazie finałowej miałem same triumfy 3:1. Nie grałem co prawda decydującego seta, ale mnóstwo setów kończyłem wynikiem 4:3. Ten format jest strasznym rollercoasterem emocjonalnym. Trzeba się nieźle napracować, żeby wygrać seta. Nie ma spokoju nawet przy prowadzeniu 3:0 czy 3:1, bo przeciwnik dalej może go nam wykraść. Wtedy człowiek idzie na przerwę z ciężkim sercem i zaraz znów musi wrócić do stołu. Sama długość pojedynków wymaga także olbrzymiej koncentracji, w zasadzie nieprzerwanej.
No właśnie, ile może trwać zacięte spotkanie?
- Nawet do pięciu godzin. W końcowej fazie turnieju jest już mniej spotkań, ale za to może być od ośmiu do nawet dziesięciu godzin przy stole. Gramy dodatkowo z limitem czasowym na uderzenia. Wynosi on trzydzieści sekund, więc decyzje trzeba podejmować ekspresowo. No i być przy okazji w pełni skoncentrowanym na wykonaniu uderzenia. To szalenie wymagające. Mogę powiedzieć, że już w połowie turnieju człowiek czuje coś na zasadzie pustego baku, ale jednak trzeba sobie wmawiać, że jest inaczej i nadal iść do przodu. W tym roku udało się podtrzymać pozytywną serię do samego końca.
Po dwa tytuły mistrzowskie w formacie 10-bil sięgali do tej pory tylko Ko Ping-chung oraz Eklent Kaci. Od niedawna twoje nazwisko także jest na tej liście.
- Wszyscy z nich są niesamowitymi bilardzistami i bycie w takim gronie jest olbrzymim zaszczytem. Też warto zaznaczyć, że w bilardzie nie do końca istotne jest, w której odmianie mistrzostwo świata się zdobędzie. Można pytać zawodników, którą odmianę wolałby wygrać i będą różne odpowiedzi. Choć najczęściej zapewne padnie "dziewiątka" lub "dziesiątka". Są mistrzowie świata w dziewiątkę i ósemkę, którzy na przykład nie mają tytułu w "dziesiątce". Ja akurat w niej jestem podwójnym mistrzem. To też nie tak, że specjalizuję się w dokładnie tej odmianie, bo choćby nie byłem nigdy najlepszy w Europie czy w Polsce. Zdobywałem medale, ale brakuje mi złota.
Mistrzostwa świata to najważniejsza impreza w kalendarzu?
- Na pewno. Choć jest jeszcze kilka imprez, które są na radarze kibiców oraz zawodników, jakieś turnieje zaproszeniowe. Bilard jest choćby częścią The World Games, czyli igrzysk sportów nieolimpijskich. Odbywają się ona co cztery lata. Taki turniej też ma swój prestiż, ale myślę że nie taki jak mistrzostwa świata. Gdyby mnie ktoś miał zapytać, który turniej najbardziej chciałbym wygrać, to na pewno byłyby to mistrzostwa świata. US Open też jest turniejem, który w mojej opinii jest trudnym do wygrania. Jest bardzo blisko mistrzowskiej rangi, ale jednak każdy dąży do tego, żeby być najlepszy na świecie.

Bilard jest popularny w skali świata?
- Jest to zależne od regionu. Wietnam, w którym odbyły się tegoroczne mistrzostwa, jest akurat totalne zakręcony na punkcie bilarda. Przyznam, że jest to szokujące. Jak się przejeżdża przez dowolne miasto w Wietnamie, to duży klub bilardowy jest niemalże co kilka kroków. Bilardziści są tam prawdziwymi gwiazdami. Ja choćby trenuję w Warszawie i pomimo tego, że mam sukcesy, to nie powiedziałbym, że jestem jakąś osobą publiczną. Nie poznają mnie na ulicy. A jeśli jest jakaś sytuacja, że mam komuś dać autograf albo zrobić sobie z kimś zdjęcie, to podchodzi do mnie ktoś z Wietnamu.
To w takim razie pewnie nie nudziłeś się podczas przerw od gry na mistrzostwach świata.
- Składania podpisów oraz fotek było naprawdę sporo. Szkoda tylko, że organizator niestety popełnił błąd, ponieważ dużo zażyczył sobie za bilety do oglądania zawodów. Chyba kosztowały 20 dolarów za dzień, więc nie każdy mógł sobie na nie pozwolić. Gdyby były one darmowe lub choćby za symboliczną kwotę, to myślę, że udałoby się zapełnić stadion na takim turnieju. Finałowe zmagania potrafiło śledzić po kilka tysięcy osób. Cena jednak zniechęciła, poza tym sporo osób postawiło na transmisję na żywo. One także cieszą się sporą popularnością. Potrafią czasem przekroczyć sto tysięcy widzów w jednym momencie. Wszystko zależy od turnieju. Niektóre mają prawa telewizyjne, ale wtedy trudno podejrzeć liczby.
Trzy i pół miesiąca. 15-letni Michał Szubarczyk długo czekał na tę chwilę, otwiera się w nowym oknie
W czołowej piątce rankingu WPA poza tobą znajdują się Wiktor Zieliński i Daniel Macioł. Polska jest aż taką potęgą?
- Nasz kraj jest przez szerokie grono osób uważany za jeden z najmocniejszych na świecie. To dość piękne, bo moja kariera liczy już trochę ponad dwadzieścia lat i gdy zaczynałem ją na poważnie, to tak nie było. Stawialiśmy pierwsze kroki na turniejach międzynarodowych, potem mieliśmy kilka milowych kroków po drodze. Z roku na rok nasza kadra stawała się coraz mocniejsza i zarazem liczniejsza. Zawsze ktoś wśród nas myśli o wygrywaniu ważnych turniejów. W przeszłości już zresztą triumfowaliśmy w zawodach rangi Pucharu Świata.
Z kim więc przede wszystkim rywalizujemy?
- W czołówce są na pewno Filipiny. To chyba największa potęga, jeśli chodzi o liczbę zawodników grających na światowym poziomie. Poza tym Tajwan, Chiny. Na europejskim podwórku mocni są Niemcy, otwiera się w nowym oknie. Mają prawdopodobnie najlepszego obecnie zawodnika na świecie, czyli Joshuę Fillera.
Przez lata gry na topowym poziomie jesteś na finansowym plusie?
- Na pewno jestem na plusie. Poprzedzało to jednak wiele lat inwestowania. Gdy byłem mały, robili to moi rodzice, potem dołączyli ludzie dobrej woli, którzy chcieli wesprzeć zawodnika, który walczył o marzenia. Wiele lat jeździłem na turnieje za swoje pieniądze, ryzykując. Zawsze żyłem oszczędnie. Po prostu chciałem grać w pool bilard i niejednokrotnie celem było po prostu to, żeby wyjazd się zwrócił. Potem jak skończyłem studia trzeba było pomyśleć o tym, żeby jakoś w życiu się utrzymać. Są to inne wydatki jak człowiek wyprowadzi się z domu, do tego dochodzi rodzina i wzięcie za nią odpowiedzialności. Postanowiłem spróbować i muszę przyznać, że dobrze się wszystko ułożyło, bo mój poziom wzrósł wraz z rozwinięciem się rynku bilardowego.
Co masz na myśli mówiąc "rozwinięcie rynku bilardowego"?
- Pojawiło się coraz więcej turniejów, w których można było zarobić dobre pieniądze. Kiedyś to były dwa w roku, teraz na dobrą sprawę mamy ich nawet kilkanaście. Poza nagrodami od organizatorów dochodzi szeroko pojęty sponsoring. Najczęściej są to firmy branżowe, ponieważ im się to zwraca w postaci zwiększenia sprzedaży sprzętu. Super byłoby, jakby kiedyś dołączyli również sponsorzy spoza branży. Choćby ja, wraz z kolegami z kadry, czekam na odzew. Być może ktoś chciałby wesprzeć naprawdę ambitnych chłopaków. Mamy świetną kadrę. To świetni ludzie i świetni sportowcy.
Pewnie nie byłoby też finansowego spokoju, gdyby nie twoja dobra gra.
- Oczywiście jest to obarczone ryzykiem, bo jadąc na zawody jadę do pracy i mogę wrócić na minusie. Tych turniejów na szczęście jest dużo. Dlatego uważam, że jest to na ten moment bezpieczny zawód. Udowodniłem już sobie, że nie powinienem być z tego powodu długoterminowo na minusie, nawet jeżeli zdarzy się gdzieś wpadka. Bo umówmy się, w sporcie tak jest, że musi kiedyś się zdarzyć. Generalnie nie zawsze tak jest pięknie, że wygrywamy osiemdziesiąt tysięcy dolarów, jak teraz podczas mistrzostw świata. To jest moja najwyższa wygrana w życiu, a gram ponad dwadzieścia lat. Często za jakieś dalsze miejsca zarabiamy mniej, zdarza się nawet tysiąc, dwa, trzy tysiące dolarów. Jak od tego odejmiemy koszty, to nieraz zostanie naprawdę mało. Ale próbujemy sobie zbierać i myślę, że każdy z nas szuka przynajmniej raz w roku takiego większego strzału, który jest w stanie być podstawą do życia. Przy okazji zgarniamy również pieniądze za dalsze pozycje.
Długo trwa bilardowy sezon?
- On jest w zasadzie niekończący się. Można powiedzieć, że odcina się mniej więcej jak rok kalendarzowy, bo jest przerwa w okolicy świąt Bożego Narodzenia. Turnieje startują natomiast już w styczniu. Jeszcze kiedyś to było bardziej pod koniec stycznia, teraz mowa o jego początku. Ostatni turniej to z kolei druga połowa grudnia. W tym roku odbędzie się pierwsza edycja, jest on przeznaczony dla zawodników najwyżej notowanych w rankingu All Star i pod takim mianem będzie rozgrywany. Więc będę z niego wracał prosto do stołu wigilijnego. Mam na szczęście zapewnioną kwalifikację, bo jestem obecnie rankingową jedynką (rozmawialiśmy na początku października - dop.red.).
I gdzie w tym wszystkim odpoczynek? Pewnie musisz wybierać, na które zawody lecieć, a które lepiej odpuścić.
- Obecnie gram głównie tylko w największych turniejach, na których muszę się pojawiać, bo przykładowo wymaga ode mnie tego kontrakt czy to ze sponsorem czy z Polskim Związkiem Bilardowym. Robię tak, ponieważ mam już rodzinę w domu i też chcę z nią spędzać czas. Pomijam zatem te mniejsze inicjatywy, które są co prawda fajne, ale muszę coś wybrać. Pomimo tego, i tak nie ma mnie w domu około pół roku.
Zapewne trudno jest znosić rozłąkę z najbliższymi…
- Jakoś staram się z tym radzić, z czego jestem dumny. Znam wielu bilardzistów będących w podobnej sytuacji i stworzenie normalnej rodziny w domu nie jest częstym przypadkiem. Tych wyjazdów jest ogrom, gra się po wiele godzin. Jednocześnie pieniądze są na tyle małe, że nie można podróżować na zawody z całymi rodzinami. Ja ze swoimi najbliższymi staram się mieć jak najczęstszy kontakt. Wspólnie z żoną omawiamy kalendarz kolejnych zawodów i staramy się jak najlepiej wykorzystać moment, kiedy zjeżdżam do domu.
Wspominałeś, że Polacy należą do czołówki. W parze z poziomem sportowym idą turnieje organizowane w naszym kraju?
- Choć mamy światowej klasy zawodników, rzadko są w Polsce turnieje najwyższej rangi. Były w przeszłości wyjątki, choćby Kielce gościły mistrzostwa świata 9-bil. To był swoją drogą bardzo udany turniej pod względem organizacyjnym. Poza tym raz zawitał do nas Puchar Świata, ale niestety obie te imprezy nie utrzymały się. Chciałoby się, żeby takich zawodów było w Polsce więcej. Wiem, że są jakieś próby ku temu, ale to nie jest łatwe zadanie. Trzeba znaleźć sponsorów, porozumieć się z władzami miasta.
Popularność bilarda twoim zdaniem zmniejsza się, rośnie czy pozostaje na stałym poziomie?
- Wydaje mi się, że rośnie. Świadczy o tym choćby rosnąca liczba turniejów. Widzę też progres jeśli chodzi o social media. Statystyki generalnie rosną, dodatkowo pozytywne opinie słyszę od osób, które mają dostęp od większych danych. W Polsce też obserwuję wzrost zainteresowania. Pojawiają się nowe osoby, na przykład zawodnicy, którzy grali kiedy ja zaczynałem, potem naturalnie przestali grać, ale teraz chcą wrócić do tej dyscypliny. To sport emocjonujący do oglądania, przynajmniej moim zdaniem. Pewnie można by tu podyskutować, bo patrzę trochę z innej perspektywy, ale cieszy mnie stały rozwój bilarda.
Jednocześnie nie przebił się on jeszcze przez ten większy próg. Tutaj dobrym przykładem na niesamowity wzrost popularności jest dart. W ciągu kilku lat urósł on jako dyscyplina niesamowicie. Snooker choćby jest lepiej płatny i transmitowany między innymi w Eurosporcie. Ale wydaje mi się, że pool ma więcej atutów niż snooker, które mogłyby się sprzedać w telewizji. Po cichu jako zawodnicy liczymy na taką rewolucję jak w przypadku darta i trafienie do mainstreamu.
Jakie są twoje cele na końcówkę sezonu?
- Mamy jeszcze kilka wielkich turniejów do rozegrania. Będzie choćby Qatar Open, który kiedyś Daniel Macioł, czyli mój kolega z pary na deblowych mistrzostwach świata, miał okazję wygrać. Z chęcią zatem dorzuciłbym także triumf od siebie. Jestem także ciekawy turnieju All Star na koniec roku, bo tam przyjedzie sama czołówka, tylko szesnastu topowych zawodników. Triumf byłby wielkim prestiżem. Jest więc o co walczyć. Nie ma co spoczywać na laurach, choć oczywiście będzie trochę świętowania po mistrzostwach świata.
W Polsce jest sporo miejsc, by spróbować i pokochać bilard?
- Myślę, że w tym momencie nie brakuje już klubów na wysokim poziomie, gdzie możemy pograć w przyzwoitych warunkach. W większości takich miejsc znajdziemy zawodników mocno wkręconych w ten sport. Nie zawsze tak jest, że na początku musimy mieć trenera światowej klasy, żeby w ogóle przygodę ze sportem rozpocząć. Myślę, że to też jest fajne środowisko, wspierające. Ludzie z chęcią podpowiadają, dzielą się swoim doświadczeniem.
Dlaczego warto dać szansę bilardowi?
- Mógłbym na ten temat chyba napisać książkę. W bilardzie jest przykładowo tyle warstw do odkrycia, że jest to niebywałe. Człowiek, który tego nie spróbuje, nie ma nawet świadomości, że to coś dużo więcej niż samo wbijanie bil. Technika to podstawa, którą trzeba mieć, ale strategii czy różnych typów strzałów tu naprawdę nie brakuje. Do tego dochodzi poznawanie siebie w warunkach stresowych. Cała psychologia tego sportu jest wyjątkowa.
Żyjemy w takich czasach, gdzie wszystko dzieje się szybko i skupienie naszej uwagi trwa krótko. W bilardzie można się natomiast oddać takiej medytacji w ruchu. Generalnie żeby ćwiczyć tę grę wykonujemy dużo powtórzeń podobnego strzału. Ma to też swoje zalety, że skupiając się na ruchu, można odciąć się od problemów codzienności na godzinę czy dwie i tylko oddać się grze. Bilard to zresztą nie tylko sport, ale również świetna gra towarzyska. Ja nie uciekam od tego oblicza bilarda barowego, wręcz je lubię. Bardzo mnie cieszy, że ta gra ma dwa oblicza i że mogę się w niej spełniać jako sportowiec, łącząc przyjemne z pożytecznym.
Kupiłeś, przynajmniej mnie. Już tak na koniec, przygotowując się do wywiadu dotarłem do twojego pseudonimu "MasterChef". Poza stołem także więc jesteś mistrzem w kuchni?
- Może nie jest tak, że mam dwie lewe ręce, ale królem w kuchni na pewno nie jestem. W zasadzie to taki pół pseudonim. Czasem są one trochę nadawane na siłę. Mi osobiście spodobało się wspomniane połączenie. "Chef" jest nawiązaniem do mojego nazwiska, a "Master" ładnie się łączy, tak budująco. A że przy okazji oznacza to szefa kuchni, to już czysty przypadek.











